Deprem Nedir?
Nasıl Oluşur?
Deprem yer kabuğu içindeki gerilme ve basınç kuvvetleri sonucu meydana gelen kırılmalar sebebi ile ortaya çıkan karmaşık elastik dalgaların yayıldıkları yerlerdeki ortamları ve yeryüzeyini sarsma olayıdır. Bu gerilme va basınç kuvvetleri kıtaların hareketinden doğduğu gibi volkanizma faaliyetlerinden veya yerkabuğunun çok sığ noktalarında meydana gelen çöküntüler sonucu meydana gelebilir. Kıtaların hareketinden doğan depremleri 'Tektonik depremler', diğerlerini de 'Volkanik Depremler' ve 'Çöküntü Depremleri ' diye adlandırılır. Depremlerin çok büyük çoğunluğu tektonik kökenlidir; diğerlerinin oranı çok azdır. |
 |
Deprem Mekanizması
Depremlerin meydana gelmesinde yer içindeki kuvvetlerin rol oynadığı ve bu kuvvetlerin sebep olduğu kırılmalar sırasında elastik deprem dalgalarının doğarak yayıldıkları bilinmektedir. Yerkabuğundaki bu kırılmalara' Faylanma ' faylanmaların toplandığı bölgelere de ' fay zonu' denir. |
En geçerli faylanma teorisi elastik geri sekme teorisidir. Bu teori laboratuar deneyleri ile de doğrulandığı gibi bazı depremlerde, depremden önce farkedilen arazi değişikliklerinin sonra deprem ile aldığı son şekli ile de doğrulanmıştır. Fakat bu değişikliklerin belirgin bir şekilde bir depremi önceden tahmin etme imkanı vermez.
Yerkabuğu içindeki kütlelerin çekme veya basınç kuvveti olmasından dolayı faylanmalar çok çeşitli durumlarda meydana gelebilirler. Mesela Kuzey Anadolu fay zonunda yanal faylanma meydana gelirken, Ege bölgesindeki bazı depremlerde de ters faylanma meydana gelebilmektedir. Bu olay Batıya doğru hareket eden Anadolu levhasının Ege levhasının üzerine çıkması sonucu oluşmaktadır.
Yerkabuğu içinde bir elastik kırılma sonucu meydana gelen deprem ortama P ve S harfleri ile gösterilen dalgalar yayar. Bu isimler dalgaların deprem noktasından uzakta bir yere varış zamanlarına göre verilmiş isimlerdir. P dalgaları ilk gelen, S dalgaları ise ikinci gelen dalgalardır. P dalgaları ortamda bir basınç dalgasının yayılması ile meydana gelirken, S dalgaları ortam içindeki materyalin yayılma yönüne dik ve hacim değişikliğini meydana getirmeyen dönel salınımları ile meydana gelir. S Dalgaları ortamda yayılma yönüne dik hareket sağlayan dalgalardır.Depremlerde hasara S dalgaları sebep olur. P Dalgalarının yayınım hızına göre S dalgaları daha yavaş olup P dalgasının yayınım hızının yaklaşık %60'ı kadardır. P ve S dalgaları yerkabuğu içinde yayılrken ikinci derece dalgalar olan yüzey dalgalarını oluştururlar.
Deprem Büyüklüğü (enerjisi) ve Şiddet
Deprem merkez üssünden uzaklaştıkça P ve S Dalgalarının geliş zamanları arasındaki fark büyür. Bu olayı kullanarak bir depremin merkez üssünü hesaplama metodları geliştirilmiştir. Ayrıca sismogram üzerindeki dalga hareketlerinin peryod ve yüksekliğinden depremin kaynağında ortaya çıkan büyük enerjiyi hesaplamakta kullanılan ve Richter ölçeğini hesaplamakta yararlanılan metodlar geliştirilmiştir. |
|
|
|
|
