İstanbul Doğalgaz Şebekesi ve Deprem

8 Kasım 1999 tarihinden itibaren Amerika ve Türkiye'den bir grup bilim adamı ile ortaklaşa olarak oluşturulan bir komite İstanbul Doğalgaz Şebekesi'ni deprem riskine karşı gözden geçirme çalışmasına başlamıştır.

İGDAŞ, İstanbul doğalgaz şebekesinin deprem riski üzerine çok kapsamlı bir çalışma yapılarak, bu çalışma kapsamında, İstanbul Doğalgaz Şebekesi İnceleme Komitesi oluşturuldu. Komitede Türkiye ve Amerika'dan ünlü bilim adamı ve akademisyenler bulunmaktadır.

En son teknolojiyle donanımlı ekip ve ekipmanlara sahip 3 bölge müdürlüğü, 28 işletme şefliği, 750 teknik personel, 150 donanımlı araç ile İstanbul Doğalgaz Şebekesi 7 gün 24 saat kesintisiz olarak denetim altında tutulmaktadır. Ana Kumanda -187 ve işletme personeli 3 vardiyalı olarak çalışmakta, dolayısıyla normal mesainin bitmesinden ertesi sabah yeni mesainin başlamasına kadar, şebeke üzerinde aktif görev yapan en az 250 teknik eleman bulunmaktadır. Bu elemanlar rutin olarak Çelik ve Polietilen şebekeyi ve Bölge Regülatörü, Müşteri Regülatörü, Vana Odası ve Servis Kutusundan oluşan şebeke ekipmanlarını sürekli kontrol etmektedirler. Mobilize ekipler sürekli doğalgaz kullanılan bölgelerde devriye gezmektedir. Bunlarla da yetinmeyen İGDAŞ, 2000 yılında oluşturduğu Doğalgaz Acil Motorize ekiplerle, araçla ulaşmanın mümkün olmadığı veya zaman kaybına neden olacağı bilinen durumlarda, olay yerine en kısa sürede ulaşmakta ve gereken müdahaleyi yapmaktadır. Şu anda 10 adet olan ve 3 Bölge Müdürlüğünde de hizmet veren motorize ekiplerin sayısının 2001 yılında arttırılması planlanmaktadır.

Tüm bu çalışmalar İGDAŞ'ın normal iş düzeni olup, deprem gibi olağanüstü durumlarda tüm ekipler anında ve gereken yerlerden şebekeye müdahale etme imkanına sahiptirler. Ayrıca, herhangi bir zarara yol açacak şiddette deprem olması durumunda "İGDAŞ Acil Eylem Planı" devreye girmekte, tüm işletme elemanları görev yerine gitmekte, böylece eleman sayısı yardımcı elemanlarla birlikte bir anda 4 katına, yani 1000'e çıkmaktadır. İstanbul Doğalgaz Şebekesi ayrıca SCADA (Uzaktan Gözlem-Kontrol ve Veri Toplama Merkezi) sistemi ile kontrol edilmektedir. SCADA ile bölge ve müşteri istasyonlarındaki gaz akış miktarı, gaz kaçağı ve basınç gibi kritik veriler uzaktan izlenebilmektedir. İGDAŞ şebekesinin haberleşme sistemi de son derece modern bir altyapıya sahiptir. İstanbul genelinde 24 saat kesintisiz hizmet veren 4 telsiz kanalı bulunmaktadır. Deprem anında telefon hatlarının kesilmesi bu haberleşmeyi aksatmamakta, enerji yedeklemesi mümkün olan telsiz altyapısı sayesinde haberleşme kesintiye uğramamaktadır.

İstanbul doğalgaz şebekesi dünyanın en genç ve en modern donanıma sahip şebekesidir. Yine dünyadaki tüm gelişmeleri yakından takip eden İGDAŞ yönetimi, her yeniliği yurtdışına eğitime gönderdiği elemanları ile anında İstanbul'a ve Türkiye doğalgaz birikimine kazandırmaktadır. Deprem riskine karşı İstanbullunun güvenliği için her türlü emniyet tedbiri en ince ayrıntısına kadar gözden geçirilmiştir.

İGDAŞ Deprem ve diğer afetlere karşı her tedbiri alıyor

Afet Müdahale Ekibi:
Herhangi bir afet durumunda İGDAŞ'a ait binalarda ve altyapı tesislerinin ulaştığı her yerde, İstanbul halkının can ve mal güvenliğini en kısa zamanda ve en uygun şekilde emniyet altına almak amacıyla İGDAŞ, 60 kişiden oluşan bir Afet Müdahale Ekibi oluşturmuştur. Tatbikatlarla da sürekli olarak kendini yenileyen Afet Müdahale Ekibi, 2001 yılında araç ve donanımlarını daha da güçlendirerek halkımızın hizmetinde olacaktır.

Ana Taşıyıcı Çelik Hatlar:
BOTAŞ RMS istasyonlarından alınan gaz, 20 bar basınçlı ana çelik hatlar ile bölge basınç düşürme istasyonlarına (Bölge Regülatör - BR) kadar taşınır. Ana çelik hatlarda basınç 20 bar olmasına karşın, test basıncı 37,5 bardır. Çelik hattın akma/kopma değeri yaklaşık 4 ton/cm2'dir. Bunun anlamı santimetre kareye 4 ton yük binse dahi bu hatlar taşıyacak güce sahiptir. Buna rağmen bu hatlarda meydana gelebilecek bir kopma veya kırılma durumunda, Ana Besleme İstasyonu'nda (RMS) meydana gelecek basınç düşmesi ile gaz otomatik olarak kesilecektir.

Bölge Regülatörleri:
Bu bölge basınç düşürme istasyonlarında, Ana Çelik hatlardan 20 bar ile gelen basınç 4 bara düşürülerek, polietilen borularla sokaklardaki servis kutularına kadar taşınması sağlanır. Bu istasyonlarda, şebekenin herhangi bir yerinde meydana gelecek hasarın yol açtığı basınç düşmelerinde otomatik olarak gazı kesen emniyet vanaları mevcuttur.

Polietilen Dağıtım Şebekesi:
Bu hatlar, basınç düşürme istasyonlarından 4 bara düşürülen doğalgazı bina önlerindeki servis kutularına kadar taşır. Bu hatlar esnek oldukları için, deprem olması durumunda kırılmazlar. Polietilen hatların girdiği sokak başlarında, gerektiğinde sokağa giren gazın kesilmesini sağlayacak vanalar mevcuttur. Polietilen hattın esneme kabiliyeti yüzde 600'dür.Yani 1 metre polietilen hat 6 metreye kadar uzayabilmektedir.

Servis Kutuları:
Bina önlerindeki servis kutuları, basınç düşürme istasyonlarından 4 bar ile gelen gazı 200 milibar veya 300 milibara düşürerek bina iç tesisatına, kazana veya kombiye gönderirler. Servis kutularında da, bina iç tesisatında meydana gelecek bir hasar dolayısıyla gaz basıncının düşmesi durumunda gazı kesecek emniyet vanaları bulunmaktadır.

İç Tesisat:
Servis kutusundan kombi veya doğalgaz kazanına kadar gelen doğalgaz çelik borularla taşınmaktadır. Cihaz bağlantıları ise esnek olup, hareket kabiliyetine sahiptir. İGDAŞ'ın iç tesisatta uyguladığı kontrol sistemi yapı denetimlerinde model alınabilecek bir sistemdir. Şöyle ki; İGDAŞ'ın yetki verdiği mühendis tarafından çizilen proje, yetkili mühendislik firması tarafından İGDAŞ'ın onayına sunulmakta, onay alındıktan sonra iç tesisatın inşasına başlanmaktadır. Tesisat, İGDAŞ yönetmelikleri doğrultusunda TSE belgeli malzemeler kullanılarak yapılmakta, işin bitirilmesinin ardından, İGDAŞ tesisat kontrol mühendisinin testinden ve onayından geçtikten sonra abonenin gazı açılmaktadır. Bu derece sıkı bir kontrol ve denetim mekanizması kurulması ile doğalgazdan kaynaklanabilecek kazalar minimuna indirilmektedir. Ayrıca İGDAŞ, yetki verdiği firma mühendis ve tesisatçılarına eğitim vermekte, güncel gelişmeler doğrultusunda onların gelişmesi ve yetiştirilmesini sağlamaktadır. Değişen iç tesisat yönetmelikleri bu eğitimler vasıtasıyla doğrudan ilgili kişilere ulaştırılmaktadır